Ostatnia
modyfikacja:
2014-08-27
Licznik odwiedzin:
Roślina jadalna
Roślina (bardzo) światłolubna Roślina preferująca wilgotne gleby Roślina umiarkowanie mrozoodporna
GATUNEK
Leszczyna turecka
(Corylus colurna)
ang. Turkish Hazel
inne nazwy: leszczyna drzewiasta
Gatunek obcy
(pd.-wsch. Europa, Azja Mniejsza)
Drzewo liściaste
zrzucające liście
na zimę
Pokrój stożkowaty
H: 15-20(30)m
Φ: 0.5-0.75(1)m
Długość życia:
200-250(300)lat
Tempo wzrostu:
średnie
Biotop:
ciepłe lasy liśc., zarośla
Kwiaty:
1-p., wiatrop.
Dekor.:
owoce!!, kora, pokrój
Leszczyna turecka
Cechy charakterystyczne:
(różnice w stosunku do leszczyny pospolitej)
Średniej wielkości drzewo liściaste o stożkowatej koronie
(wyjątek wśród leszczyn będących przeważnie krzewami).
♦ Głęboko, płytkowato spękana kora.
♦ Liście głębiej piłkowane, często lekko klapowane lub wrębne.
Okrywy orzechów posiadają bardzo długie, nitkowate ząbki.
Ich skorupa wyjątkowo gruba.
 

█ Zapraszam również na swoją nową stronę Rejestr Polskich Drzew Pomnikowych (http://www.rpdp.hostingasp.pl), na której znajdą Państwo najbardziej aktualne dane dotyczące rekordowych drzew w Polsce. Strona ma charakter otwarty - każdy może się zarejestrować i po zalogowaniu dodawać do bazy "swoje" drzewa wraz z ich pomiarami oraz zdjęciami. Bez zalogowania program pracuje w trybie "tylko odczyt" - dodawanie wpisów (także ich modyfikacja i usuwanie) nie jest możliwe, jednak bez przeszkód można przeglądać zgromadzone w bazie dane.

Osiągająca nawet ponad 20m wysokości leszczyna turecka stanowi wyjątek w ramach swojego zdominowanego przez krzewy rodzaju. Jest to średniej wielkości (rzadziej duże) drzewo liściaste o prostym, często wielokrotnym pniu i gęstej, regularnie stożkowatej koronie. Poza rozmiarami leszczyna turecka wyróżnia się charakterystycznymi orzechami laskowymi, których okrywy są mocno postrzępione na długie i cienkie "frędzle". Gatunek został sprowadzony do Polski z południowej Europy. Na razie jest u nas dość rzadko uprawiany.

  Systematyka 

Jeden z częściej uprawianych w Polsce obcych gatunków leszczyny, mimo to dość rzadko spotykany.

  Występowanie / Zastosowanie

Zasięg. Południowo-wschodnia Europa, Azja Mniejsza. Biotop. Górskie ciepłe lasy liściaste (często z dębami), zarośla śródpolne. Preferencje. Gatunek ciepło- (czasem może przemarzać w południowo-wschodniej Polsce) i światłolubny (bardziej niż l. pospolita), odporny na suszę i zanieczyszczenia powierza. Dobrze sprawdza się jako drzewo miejskie. Długość życia i tempo wzrostu. Drzewo o średniej długości życia, średnio szybko rosnące. Osiąga wiek 200-250(300) lat. Zastosowanie. Drzewo głównie ozdobne, sadzone jako przydrożne, parkowe, ogrodowe itp., rzadziej w celu pozyskiwania orzechów laskowych.

  Pokrój / Korzenie

Pokrój. Średniej wielkości (rzadziej duże) drzewo liściaste o regularnie stożkowatej koronie. Jest drugim (po C. chinensis) największym przedstawicielem rodzaju leszczyna.
Rozmiary. Wysokość 15-20(30)m. Średnica pnia 0.5-0.75(1)m.
█ Sporadycznie zdarzają się drzewa znacznie większe - nawet o wysokości 30m i 1.5m średnicy pnia! █ Jak podaje strona Monumental Trees, najwyższa notowana obecnie w Europie leszczyna turecka rośnie w Deventer w Holandii i mierzy 23.4m wysokości (LG, 2010, laser); odpowiedni rekord obwodu pnia, równy 2.97m (φ 0.95m), należy do drzewa rosnącego w Amsterdamie. █ Wprawdzie jeszcze grubsza leszczyna turecka - o obwodzie pnia 2.99m (φ 0.95m) (PG, 2012) - rośnie w Polsce w Zabrzu, jednak jej podwójny pień rozwidla się poniżej 130cm (dokładnie na wysokości 120cm). Wszystko wskazuje na to, że przy wysokości równej 18.8m (PG, 2012, laser) drzewo to jest najwyższym przedstawicielem swojego gatunku w Polsce (patrz też punkt Wybrane okazy). Wśród jednopniowych okazów najgrubszy znany autorowi osobnik rośnie przy drodze Mielenko - Gąski w woj. zachodniopomorskim - obwód pnia tego drzewa wynosi 2.22m (PG, 2014). Więcej informacji na temat rekordowych drzew - patrz dodatek Rekordy.
Szczegóły pokroju. Pień prosty, często widoczny do samego wierzchołka, czasem wielokrotny. Korona gęsta, przez długi czas symetrycznie stożkowata z wyraźnie zaznaczonym wierzchołkiem, u starych drzew szersza i na szczycie lekko zaokrąglona.
System korzeniowy sercowaty, z nielicznymi sięgającymi głęboko korzeniami głównymi i licznymi znajdującymi się płytko pod powierzchnią ziemi, delikatnymi i cienkimi korzeniami bocznymi. Nie tworzy odrośli.

  Wybrane okazy

Leszczyna turecka w Zabrzu w woj. śląskim. Drzewo rośnie przy Placu Traugutta. Mierzy ono 18.8m wysokości, a obwód jego pnia (minimalny poniżej 120cm, w którym to miejscu następuje rozwidlenie) wynosi 2.99m (Φ 0.95m) (PG, 2011, laser). Jest to prawdopodobnie najgrubsza (choć 2-pniowa) i najwyższa leszczyna turecka w Polsce.

Leszczyna turecka - kora Leszczyna turecka - kora

Aleja leszczyn tureckich w Mielenku. Ta piękna i unikalna na skalę krajową aleja leszczyn tureckich jest zlokalizowana przy drodze Mielenko - Gąski w woj. zachodniopomorskim. Jedno z rosnących w alei drzew mierzy 2.22m (Φ 0.71m) obwodu pnia (PG, 2014) i jest prawdopodobnie najgrubszym 1-pniowym przedstawicielem gatunku w Polsce.

Leszczyny tureckie w Mielenku
Aleja leszczyn tureckich przy drodze Mielenko - Gąski. Rekordowe drzewo znajduje się
po prawej stronie na pierwszym planie.

  Kora / Pędy i pąki

Kora podobna jak olszy czarnej, ciemnoszara do czarniawej, głęboko łuskowato lub tarczkowato spękana, sprawiająca wrażenie bardzo chropowatej (zwłaszcza w górnej części korony). Młode pędy początkowo zielonkawobrązowe i gęsto gruczołkowato owłosione, bardzo szybko stają się jasnoszare i korkowacieją. Pąki jajowate, (zielonkawo)brązowe, gładkie, boczne odstajace od gałązek.
█ Warstwa jasnoszarego korka tworzy się już na rocznych gałązkach!

Leszczyna turecka - kora Leszczyna turecka - kora Leszczyna turecka - kora
Leszczyna turecka - pąki Leszczyna turecka - pąki
W odróżnieniu od leszczyny pospolitej, szaroczarna kora leszczyny tureckiej jest głęboko spękana i bardzo chropowata. Spękania przyjmują
łuskowaty lub płytkowaty kształt. Jajowate pąki są brązowe. Młode pędy jeszcze w tym samym roku pokrywają się jasnoszarą warstwą korka.
Leszczyna turecka - liście Leszczyna turecka - liście
Leszczyna turecka - kwiatostany męskie Kwiatost. męskie ()
i kwiaty żeńskie ()
leszczyny tureckiej
są prawie identyczne
jak u pospolitej.



Leszczyna turecka - kwiatostany żeńskie

  Liście

Blaszkowate, pojedyncze, podobne jak u leszczyny pospolitej jednak nieco większe (osiągają 7-15cm długości) i wyraźniej wrębne, nieco ciemniejsze i bardziej błyszczące (bo prawie nagie). Ustawienie: skrętoległe na 2-5cm ogonkach (dłuższych niż u leszczyny pospolitej). Okres występowania: IV-X/XI. Liście rozwijają się w drugiej połowie kwietnia. Jesienią przebarwiają się na żółtawobrązowo.
█ Często (zwł. w okresach upałów i suszy) liście w zewnętrznych częściach korony zwijają się rynienkowato. Ma to celu zmniejszenie ich nagrzewania się oraz ograniczenie zjawiska transpiracji.

/ →→
Okrągławe liście leszczyny tureckiej są bardzo podobne
do występujących u leszczyny pospolitej.
W czasie upałów lekko się zwijają aby ograniczyć
utratę wody.




  Kwiaty

Jak u leszczyny pospolitej.

  Owoce i nasiona / Drewno

Owoce. Orzechy zebrane w pęczki po 3-8 sztuk, podobne jak u leszczyny pospolitej, jednak nieco większe (do 2cm), bardziej spłaszczone i posiadające niezwykle charakterystyczne, długie i cienkie, frędzelkowate, sztywno owłosione okrywy, których rozwidlone końce wystają znacznie poza koniec orzecha. Nasiona jadalne, bardzo pożywne i smaczne, jednak nieco mniejsze niż u leszczyny pospolitej, a dodatkowo okryte grubą (do 3mm) i trudną do rozłupania skorupą, w odróżnieniu od orzechów laskowych l. pospolitej nie mają większego przemysłowego znaczenia. Okres dojrzewania owoców: VIII-IX (nieco wcześniej niż u l. pospolitej). █ Drzewo zaczyna owocować zwykle już w wieku kilkunastu lat. Drewno. Posiada jasnobrązowy biel i nieco ciemniejszą, brązową twardziel, jest bezsłojowe, twarde i trwałe, sprężyste. Używane m.in. w budownictwie oraz w przemyśle meblarskim, nadaje się do toczenia.

Leszczyna turecka - młode owoce
Młode orzechy są szczelnie
zamknięte w długich,
frędzlowatych, szczeciniasto
owłosionych osłonach.
Leszczyna turecka - owoce Leszczyna turecka - owoce
/
Orzechy leszczyny tureckiej posiadają
długie i cienkie, frędzelkowate okrywy.
Ich skorupa jest znacznie grubsza
niż u leszczyny pospolitej.

  Galeria zdjęć

Zobacz galerię...