Ostatnia
modyfikacja:
2013-12-10
Systematyka:
ROŚLINY / NACZYNIOWE / NASIENNE / NAGONASIENNE / IGLASTE / CYPRYSOWCE /
CYPRYSOWATE / Cyprysik / groszkowy - Lawsona - nutkajski - ...
Licznik odwiedzin:
Roślina (bardzo) światłolubna Roślina umiarkowanie higrogrolubna Roślina umiarkowanie mrozoodporna
GATUNEK
Cyprysik groszkowy
(Chamaecyparis pisifera)
ang. Sawara Cypress, False Cypress, Japanese falsecypress
Podobne gatunki:
Żywotnik olbrzymi
Żywotnik zachodni
Biota wschodnia
Gatunek obcy
(Japonia)
Drzewo iglaste
o igłach łuskowatych

zimozielone
Pokrój typowy
H: (20)30-40(50)m
Φ: 0.75-1(1.25)m
Długość życia:
do 400 lat
Tempo wzrostu:
małe
Biotop:
lasy, brzegi rzek
Kwiaty:
1-p., wiatrop.
IV-VIII
Dekor.:
igły!!, zapach
Cyprysik groszkowy
Cechy charakterystyczne:
♦ Często przewisający wierzchołek,
gałązki płasko rozpostarte.
Łuski ostrokończyste,
odstające od pędu,
na spodzie z białym wzorem
w kształcie kokardy
.
Szyszki kuliste,
wielkości ziarnka grochu
,
z niewielkim wyrostkiem
na środku tarczkowatych łusek.
 
Ciekawostki:
♦ Szyszeczki cyprysika groszkowego są najmniejsze spośród wszystkich drzew.
 

█ Zapraszam również na swoją nową stronę Rejestr Polskich Drzew Pomnikowych (http://www.rpdp.hostingasp.pl), na której znajdą Państwo najbardziej aktualne dane dotyczące rekordowych drzew w Polsce. Strona ma charakter otwarty - każdy może się zarejestrować i po zalogowaniu dodawać do bazy "swoje" drzewa wraz z ich pomiarami oraz zdjęciami. Bez zalogowania program pracuje w trybie "tylko odczyt" - dodawanie wpisów (także ich modyfikacja i usuwanie) nie jest możliwe, jednak bez przeszkód można przeglądać zgromadzone w bazie dane.

Średniej wielkości, wolno rosnące, zimozielone drzewo iglaste o stożkowatym pokroju (często z przewisającym wierzchołkiem) oraz łuskowatych igłach. Jak większość cyprysików, charakteryzuje się płasko rozpostartymi gałązkami i ostrokończystymi, odstającymi od pędu łuskami, które w tym przypadku posiadają dodatkowo na spodniej stronie biały wzór w kształcie kokardy. Co ważne, łuski zachowują swój piękny odcień głębokiej zieleni także zimą (czego nie można powiedzieć o szarzejących żywotnikach). Kuliste szyszeczki zarówno kształtem jak i rozmiarami, a początkowo także i kolorem przypominają ziarnka grochu (stąd nazwa gatunku).

Cyprysik groszkowy pochochodzi z Japonii. Do Europy drzewo zostało sprowadzone w 1861 roku i od razu zyskało tu dużą popularność. W Polsce rozmaite odmiany ozdobne cyprysika groszkowego (np. niebieskoigłowa odmiana Boulevard) należą do popularnych iglaków, choć ze względu na wyższe wymagania są one uprawiane rzadziej niż żywotniki. W Japonii cyprysik groszkowy jest jednym z drzew iglastych o największym znaczeniu przemysłowym.

  Systematyka 

Jeden z najczęściej uprawianych w Polsce gatunków cyprysika. Posiada liczne odmiany ozdobne - jedną z najbardziej znanych jest niskopokrojowa, niebieskoigłowa odmiana Boulevard. Istnieją także odmiany o żółtych łuskach, o igłach w kształcie typowych szpilek (np. Plumosa) oraz wiele innych.

  Występowanie / Zastosowanie

Zasięg. Cyprysik groszkowy pochodzi z japońskiej wyspy Honsiu, gdzie na stanowiskach naturalnych rośnie wraz z cyprysikiem tępołuskowym. Poza tym jest często uprawiany i czasami dziczejący w wielu innych częściach świata. Biotop. Ciepłe i wilgotne lasy piętra pogórza (600-1500 m.n.p.m.), najczęściej w dolinach rzek i w sąsiedztwie zbiorników wodnych. Preferencje. Gleby świeże, próchnicze i wilgotne, lekko kwaśne (nie wapienne). Gatunek światłolubny, preferujący ciepły i wilgotny, najlepiej morski klimat z dużą ilością opadów i wysoką wilgotnością powietrza. Jak większość cyprysików, jest dość wrażliwy na suszę i mrozy, dlatego we wschodniej części Polski może czasami przemarzać. Generalnie jednak całkiem dobrze radzi sobie w polskich warunkach. W porównaniu do innych cyprysików wykazuje stosunkowo dużą odporność na zanieczyszczenia powietrza. Długość życia i tempo wzrostu. Drzewo długowieczne, wolno rosnące. Osiąga wiek około 400 lat. Zastosowanie. Najczęściej uprawiany w Europie gatunek cyprysika, nieco jednak rzadszy niż żywotnik zachodni, od którego ma większe wymagania siedliskowe i jest mniej odporny na zanieczyszczenia środowiska. Doskonale nadaje się do budowy zimozielonych żywopłotów, choć jest dość rzadko stosowany w tym charakterze. W Japonii jest jednym z najważniejszych przemysłowo drzew iglastych; jego cenne drewno jest używane do produkcji mebli, budowy świątyń, pałaców itp.

  Pokrój

Pokrój. Średniej wielkości (w ojczyźnie dość duże) drzewo iglaste o stożkowatym pokroju i często przewisającym wierzchołku (różnica w stosunku do żywotników, których wierzchołki prawie zawsze są wyprostowane).
Rozmiary. Wysokość 30-40(50)m (w Europie do 20m). Średnica pnia 0.75-1(1.25)m.
█ Jak podaje strona Monumental Trees, najwyższy i zarazem najgrubszy cyprysik groszkowy w Europie rośnie w Holandii i mierzy 24.20m wysokości i 2.38m obwodu pnia (φ 0.76m). Minimalnie mniejszy okaz - o wysokości 21m i obwodzie pnia 2.36m (φ 0.75m) - można podziwiać w Belgii. Więcej informacji na temat rekordowych drzew - patrz dodatek Rekordy.
Szczegóły pokroju. Pień prosty, średniej grubości, często wielokrotny. Korona stożkowata, nisko osadzona, stosunkowo luźna i miejscami prześwitująca, zwykle z przewisającym wierzchołkiem.

Cyprysik groszkowy to średniej wielkości drzewo iglaste:
Cyprysik groszkowy - pokrój Cyprysik groszkowy - przewisający wierzchołek
Charakterystyczną cechą pokroju
cyprysika groszkowego jest
często przewisający wierzchołek.
Cyprysik groszkowy - pokrój

  Korzenie

System korzeniowy płytki i rozległy.


  Kora / Pędy i pąki

Kora czerwonobrunatna, u starszych drzew łuszcząca się długimi, włóknistymi pasmami. Młode pędy cienkie, najpierw zielone, potem brązowawe, zawsze ukryte pod łuskami. Gałązki silnie spłaszczone, wachlarzowato rozpostarte w jednej płaszczyźnie (przeważnie poziomej). Pąki bardzo drobne, szczelnie ukryte pod łuskami i zupełnie niewidoczne na zewnątrz.

Cyprysik groszkowy - kora Cyprysik groszkowy - kora Cyprysik groszkowy - gałązki
Czerwonobrązowa kora cyprysika groszkowego
łuszczy się podłużnymi pasmami.
Gałązki cyprysika groszkowego są zwykle
rozpostarte w płaszczyźnie poziomej.

  Liście

Łuskowate (rzadziej i tylko jako młodociane mogą być igiełkowate). Łuski szpiczaste, na końcu często lekko haczykowato zakrzywione, wyraźnie odstające od pędu (przez co sprawiają wrażenie "nastroszonych"), długości 2-4mm, z wierzchu błyszczącozielone do ciemnozielonych, od spodu jaśniejsze, z białym, woskowatym wzorem przypominającym kokardę. Po roztarciu przyjemnie pachną. Ustawienie: nakrzyżległe. Okres występowania: cały rok (roślina zimozielona).
█ Ostrokończystość i odstawanie łusek oraz biały, woskowaty wzór na ich spodniej stronie stanowią jedną z cech odróżniających cyprysiki od bardzo podobnych do nich żywotników (wyjątkami są tu cyprysiki Lawsona, tępołuskowy i nutkajski).


Ostrokończyste, odstające łuski cyprysika
groszkowego z góry są jednolicie zielone,
od spodu zaś posiadają biały wzór
w kształcie kokardki.

→→
Na zimę niektóre łuski usychają
przebarwiając się na rudobrązowo.
Cyprysik groszkowy - łuski Cyprysik groszkowy - przebarwione łuski

  Kwiaty

Rozdzielnopłciowe, rozmieszczone jednopiennie, wiatropylne. Kwiaty męskie zebrane w wyrastające na końcach gałązek bardzo drobne (do 3mm długości), jajowate lub maczugowate kwiatostany, najpierw żółtozielonawe, później żółtobrązowawe. Kwiaty żeńskie w nieco większych, kulistych, jasnozielonych szyszeczkach. Łuski nasienne szyszeczek są biało obrzeżone z góry (białe plamki występują także na spodniej stronie łusek liściowych). Okres kwitnienia: IV-VIII.


Kwiaty męskie cyprysika groszkowego są zebrane w maleńkie,
jajowate kwiatostany licznie wyrastające na końcach gałązek.

→→
Kwiaty żeńskie mają postać małych, zielonych szyszeczek
o kulistym kształcie i średnicy mniejszej niż ziarno grochu.

  Owoce i nasiona

Drzewo nie tworzące owoców (roślina nagonasienna). Szyszeczki kuliste, bardzo małe: o średnicy 4-8mm, złożone z 6-10 zdrewniałych, tarczkowatych, pomarszczonych, ustawionych naprzeciwlegle łusek, początkowo zielone z białymi plamkami, po dojrzeniu jasnobrązowe. Łuski posiadają na grzbiecie niewielki wyrostek. Na każdej łusce znajdują się 2-4 błoniasto oskrzydlone nasiona. Okres dojrzewania nasion: X. Szyszki dojrzewają w pierwszym roku (czyli tym samym, w którym powstały).
█ Szyszeczki cyprysika groszkowego należą do najmniejszych spośród wszystkich drzew; swoimi rozmiarami i zielonym kolorem przed dojrzeniem przypominają one ziarna grochu (stąd nazwa gatunku).


Kuliste szyszeczki cyprysika groszkowego mają rozmiary ziarna grochu
i tym samym należą do najmniejszych spośród wszystkich drzew.

  Drewno

Stosunkowo jasne, posiada wąskie i wyraźne słoje, jest bardzo trwałe i wyjątkowo odporne na gnicie, charakteryzuje się dobrymi właściwościami mechanicznymi, zawiera duże ilości olejków eterycznych nadających mu przyjemny, cytrynowy zapach (który jednak w większych stężeniach jest szkodliwy dla zdrowia). Drewno cyprysika groszkowego posiada bardzo duże znaczenie przemysłowe w Japonii, gdzie znajduje zastosowanie do budowy świątyń i pałaców, budowli wodnych oraz do produkcji wysokogatunkowych mebli i oklein.


  Galeria zdjęć

Zobacz galerię...