Ostatnia
modyfikacja:
2013-06-30
Systematyka:
ROŚLINY / NACZYNIOWE / NASIENNE / OKRYTONASIENNE / (ROSOPSIDA) / BUKOWCE / BUKANOWATE - BUKOWATE
Licznik odwiedzin:
RODZINA
BUKOWATE
(FAGACEAE)
ang. BEECH FAMILY
Zawiera:
ok. 800 gatunków
w tym rodzimych w Polsce:
4
Cechy charakterystyczne:
♦ Drobne i niepozorne, wiatropylne kwiaty zebrane często w kotkowatych kwiatostanach.
♦ Owoce w postaci 1-nasiennych orzechów.
 

█ Zapraszam również na swoją nową stronę Rejestr Polskich Drzew Pomnikowych (http://www.rpdp.hostingasp.pl), na której znajdą Państwo najbardziej aktualne dane dotyczące rekordowych drzew w Polsce. Strona ma charakter otwarty - każdy może się zarejestrować i po zalogowaniu dodawać do bazy "swoje" drzewa wraz z ich pomiarami oraz zdjęciami. Bez zalogowania program pracuje w trybie "tylko odczyt" - dodawanie wpisów (także ich modyfikacja i usuwanie) nie jest możliwe, jednak bez przeszkód można przeglądać zgromadzone w bazie dane.

  Systematyka 

Najważniejsza rodzina rzędu bukowców (Fagales). Obejmuje 7-12 rodzajów, w tym około 800 gatunków.



  Główni przedstawiciele i ich cechy morfologiczne

Do rodziny bukowatych należą jedne z najpotężniejszych i równocześnie najważniejszych gatunków drzew liściastych tworzących lasy półkuli północnej: buk (Fagus) i dąb (Quercus). Drzewa te, ze względu na ich wyjątkowo cenne drewno, odgrywają też istotną rolę w przemyśle. Gatunki bukowatych są rozpowszechnione na całej kuli ziemskiej, przy czym najwięcej z nich występuje w strefie umiarkowanej połkuli północnej. W Polsce rodzina jest reprezentowana głównie przez dwa wyżej wymienione rodzaje: buk i dąb; niektóre gatunki tych rodzajów, a mianowicie buk zwyczajny (Fagus sylvatica) oraz dęby szypułkowy (Quercus robur) i bezszypułkowy (Quercus petraea) są jednymi z naszych najważniejszych naturalnie występujących drzew leśnych. Znacznie rzadziej można u nas spotkać trzeciego rodzimego dęba - dęba omszonego (Quercus pubescens), a do zupełnej rzadkości należy kasztan jadalny (Castanea sativa - gatunek rodzaju kasztan, którego nie należy mylić z kasztanowcem czyli rodzajem Aesculus). Bardzo rozpowszechnionym w Polsce gatunkiem obcego pochodzenia jest uprawiany tu jako drzewo ozdobne dąb czerwony (Quercus rubra).

Buk zwyczajny Dąb szypułkowy Mało znanym w Polsce drzewem należącym
do rodziny bukowatych jest kasztan jadalny
(nie mylić z kasztanowcem!).
Kasztan jadalny
Bukowate to przede wszystkim wysokie i potężnie zbudowane leśne drzewa liściaste: buk i dąb.

Bukowate to wyłącznie rośliny drzewiaste. Obok krzewów oraz małych i średnich drzew liściastych występują tu wspomniane wyżej ogromne, potężnie zbudowane drzewa, takie jak dęby i buki. Ustawione skrętolegle liście bukowatych są pojedyncze, a kształt ich blaszki jest zróżnicowany. W większości przypadków opadają one na zimę, choć występuje też spora ilość gatunków zimozielonych (np. niektóre dęby). Bukowate są roślinami jednopiennymi o kwiatach rozdzielnopłciowych i wiatropylnych (z wyj. owadopylnych kwiatów kasztana oraz niektórych gatunków pochodzących z tropików). Niepozorne kwiaty posiadają pojedynczy, 4-6 krotny okwiat i są przeważnie zebrane kotkowate, kłosowate lub główkowate kwiatostany (oddzielne - męskie i żeńskie). Owocem jest 1-nasienny (rzadziej 2- lub 3-nasienny), bezbielmowy orzech osadzony w różnie wykształconej, ale zwykle zdrewniałej okrywie (u dębów miseczkowatej, u buków - czteroklapowej). Do najbardziej znanych należą niewątpliwie owoce dębów, czyli tzw. "żołędzie" - owalne orzechy osadzone w charakterystycznych, talerzykowatych miseczkach. Nieco inne owoce tworzą buki. Mają one postać trójgraniastych orzeszków osłoniętych kolczastymi okrywami (tzw. "bukiew"). Jeszcze inne są owoce kasztanów. Znacznie większe, okryte kolczastą osłoną, zawierają wewnątrz wielkie, brązowe nasiono z kolistym znamieniem, przypominające nasiona kasztanowca zwyczajnego (czyli znane wszystkim tzw. "kasztany"). Owoce bukowatych dojrzewają w pierwszym lub drugim roku.
Na zdjęciach obok kolejno: liście buka zwyczajnego, dębu czerwonego i kasztana jadalnego, kwiatostany buka zwyczajnego, dębu szypułkowego i kasztana jadalnego oraz owoce buka zwyczajnego, dębu szypułkowego i kasztana jadalnego.

Buk zwyczajny - liście Dąb czerwony - szypułkowy Kasztan jadalny - liście
Buk zwyczajny - kwiaty męskie Dąb szypułkowy - kwiaty męskie Kasztan jadalny - kwiaty męskie
Buk zwyczajny - owoce Dąb szypułkowy - owoce Kasztan jadalny - owoce