Ostatnia
modyfikacja:
2013-06-30
Systematyka:
ROŚLINY / NACZYNIOWE / NASIENNE / OKRYTONASIENNE / (ROSOPSIDA) / ORZECHOWCE /
ORZECHOWATE / Orzech - Orzesznik - Skrzydłorzech - ...
Licznik odwiedzin:
Zawiera relatywnie dużą ilość gatunków wybitnie światłolubnych (światłżądnych) Zawiera relatywnie dużą ilość gatunków (bardzo) higrolubnych Zawiera relatywnie dużą ilość gatunków (bardzo) mrozoodpornych
RODZAJ
Skrzydłorzech
(Pterocarya)
ang. Wingnut
Zawiera:
8(-10) gatunków
w tym rodzimych w Polsce:
0
Cechy charakterystyczne:
♦ Rdzeń pędów podzielony na komory.
Wielkie, pierzasto złożone liście.
♦ Owocostany w postaci bardzo długich, jasnozielonych "wisiorów".
 
Ciekawostki:
♦ Nazwa skrzydłorzech pochodzi
od pojedynczych owoców, którymi są mocno oskrzydlone orzeszki
(z łacińskiego pteron = skrzydło,
karyon = orzech).
 

█ Zapraszam również na swoją nową stronę Rejestr Polskich Drzew Pomnikowych (http://www.rpdp.hostingasp.pl), na której znajdą Państwo najbardziej aktualne dane dotyczące rekordowych drzew w Polsce. Strona ma charakter otwarty - każdy może się zarejestrować i po zalogowaniu dodawać do bazy "swoje" drzewa wraz z ich pomiarami oraz zdjęciami. Bez zalogowania program pracuje w trybie "tylko odczyt" - dodawanie wpisów (także ich modyfikacja i usuwanie) nie jest możliwe, jednak bez przeszkód można przeglądać zgromadzone w bazie dane.

Rodzaj pochodzących z Azji średnio wysokich drzew liściastych. Są one blisko spokrewnione z orzechami i orzesznikami, od których różnią się przede wszystkim owocami mającymi postać niewielkich, oskrzydlonych orzeszków zebranych w bardzo długie (do 50cm!), wisiorowate owocostany, kotkowatymi kwiatostanami żeńskimi oraz pąkami osadzonymi najczęściej na krótkich trzoneczkach, u większości gatunków nie okrytymi łuskami. Długość pierzasto złożonych liści niektórych gatunków skrzydłorzecha może przekraczać nawet 60cm. Ze względu na ciekawy pokrój oraz dekoracyjne liście i owocostany, skrzydłorzechy są niezwykle atrakcyjnymi drzewami ozdobnymi. W Polsce na razie są one jeszcze dosyć rzadko spotykane, jednak ostatnio i tu bywają coraz częściej sadzone, zwłaszcza w parkach. Zdecydowanie najpopularniejszym przedstawicielem rodzaju w Europie jest pochodzący z Kaukazu skrzydłorzech kaukaski.


  Systematyka 

Rodzaj skrzydłorzech obejmuje 8(-10) gatunków. W Polsce (podobnie jak na całym niemal świecie) uprawiany jest praktycznie tylko skrzydłorzech kaukaski (P. fraxinifolia).

  Gatunki szczegółowo opisane w serwisie 

Skrzydłorzech kaukaski Średniej wielkości drzewo liściaste posiadające nieregularny, często też rosochaty i pokryty licznymi odroślami pień oraz szeroką i gęstą koronę. Latem łatwo je rozpoznać nawet ze znacznej odległości po wyjątkowo długich (nawet do 50cm!), zwisających owocostanach. Wyróżniają się one na tle ciemnozielonych liści swoim jasnozielonym kolorem i zwisając pionowo w dół przywodzą na myśl... damską biżuterię (a dokładniej długie wisiory, które panie często wieszają sobie na uszach). Jeśli dokładniej przyjrzymy się takiemu "wisiorowi", to okaże się, że jest on zbudowany z kilkudziesięciu oskrzydlonych orzeszków. Co ciekawe, orzeszki te do złudzenia przypominają... miniaturową głowę słonia! Poza ozdobnymi owocostanami, charakterystyczne dla skrzydłorzecha kaukaskiego są jego bardzo duże (nawet do 60cm!), pierzasto złożone liście. Składają się one z 11-25 błyszcząco ciemnozielonych listków, które późną jesienią przybierają zazwyczaj intensywnie żółty kolor. Ciekawie wyglądają pąki liściowe skrzydłorzecha kaukaskiego. Są one pozbawione ochronnych łusek, a ich powierzchnia, podobnie jak rozwijających się liści, posiada niezwykle efektowny, rdzawobrunatny kolor i ziarnistą strukturę przypominającą brokat.
Więcej informacji...

  Występowanie / Zastosowanie

Zasięg. Wszystkie gatunki skrzydłorzecha pochodzą z Azji. Przede wszystkim jest to południowo-wschodnia część tego kontynentu na czele z Chinami, w których występuje naturalnie aż 7 z 8 gatunków (w tym dwa endemiczne). Tylko jeden gatunek - skrzydłorzech kaukaski - pochodzi z zachodniej części Azji, dokładniej z Azji Mniejszej i Kaukazu. Biotop. W zależności od gatunku od nizin po góry, najczęściej w okolicach rzek i innych zbiorników wodnych. Preferencje. Gleby świeże i wilgotne do mokrych, przepuszczalne. Rośliny preferujące pełne nasłonecznienie, nie tolerujące zacienienia, bardzo mrozoodporne (choć często wrażliwe na wiosenne przymrozki). Długość życia i tempo wzrostu. Zależne od gatunku, drzewa szybko rosnące. Zastosowanie. Drzewa ozdobne sadzone głównie w parkach oraz wzdłuż dróg i alei. Z miękkiego drewna skrzydłorzecha kaukaskiego produkuje się papier, meble i okleiny.

  Pokrój / Korzenie

Pokrój. Średniej wielkości i budowy drzewa liściaste. W zależności od gatunku osiągają wysokość (10)20-30(40)m. Do najwyższych gatunków należą osiągające 30m wysokości R. carya rhoifolia i P. tonkinensis. Najczęściej występujący w Polsce skrzydłorzech kaukaski rzadko przekracza 20m. System korzeniowy rozległy i mocny, zapewniający dużą stabilność, korzenie rozrastają się agresywnie i wytwarzają bardzo liczne odrośla.

  Kora

Najczęściej szara do ciemnoszarej, w zależności od gatunku podłużnie bruzdowana lub płytkowato spękana.

  Pędy i pąki

Pędy skrzydłorzechów mają blaszkowaty, podzielony na komory rdzeń (cecha wspólna z należącymi do tej samej rodziny orzechami). Ich pąki są podługowate, często nadległe i osadzone na krótkich trzoneczkach. W zależności od gatunku są one bezłuskowe (P. fraxinifolia, P. hupehensis, P. stenoptera i P. tonkinensis) lub okryte 2-4 łuskami (P. rhoifolia i P. macroptera).


Pąki większości gatunków skrzydłorzecha nie są okryte łuskami
(na zdjęciu rozwijający się pąk szkrzydłorzecha kaukaskiego).

→→
Pędy skrzydłorzechów posiadają blaszkowaty rdzeń.
Liście skrzydłorzecha kaukaskiego

  Liście

Blaszkowate, nieparzystopierzaste (rzadko parzystopierzaste), złożone z 5-25(27) listków. Wyróżniają się bardzo dużymi rozmiarami; u niektórych gatunków osiągają nawet 60cm długości! Liście złożone z najmniejszej ilości listków posiada P. hupehensis (5-11), nieco więcej listków mają liście P. macroptera (7-13), jeszcze więcej - skrzydłorzecha kaukaskiego i P. rhoifolia (11-25). Liście P. stenoptera i P. tonkinensis mogą być zarówno nieparzysto- jak i parzystopierzaste, złożone z 6-21 listków. Brzeg listków u wszystkich gatunków co najmniej delikatnie piłkowany. Ustawienie: naprzemianległe na ogonkach. Okres występowania: u większości gatunków liście opadają na zimę. Przebarwienie zależy od gatunku; np. u skrzydłorzecha kaukaskiego liście przebarwiają się na żółto lub opadają zielone.



Wielkie liście skrzydłorzechów są pierzasto złożone
z dużej zazwyczaj liczby listków
(na zdj. liść szkrzydłorzecha kaukaskiego).

  Kwiaty

Rozdzielnopłciowe, rozmieszczone jednopiennie, wiatropylne, zebrane w zwisające, kotkowate kwiatostany. Kotki męskie grube i krótkie, zielone. Kotki żeńskie bardzo smukłe, długości kilkunastu cm (w trakcie dojrzewania znacznie się wydłużają), różowawe. Okres kwitnienia: większość gatunków, w tym skrzydłorzech kaukaski, kwitnie na przełomie kwietnia i maja. Wyjątek stanowi kwitnący w marcu P. tonkinensis.

Skrzydłorzech kaukaski - owoce

  Owoce i nasiona

Małe orzeszki otoczone dwoma półkolistymi skrzydełkami (stąd nazwa rodzaju), zebrane po 20-80 sztuk w bardzo długie, kotkowate, zwisające owocostany koloru przeważnie jasnozielonego. W zależności od gatunku skrzydełka mogą mieć 5-25mm długości i zróżnicowaną szerokość. Okres dojrzewania owoców: u większości gatunków, w tym skrzydłorzecha kaukaskiego, owoce dojrzewają od lipca do września. Wcześniejszym okresem owocowania wyróżnia się P. tonkinensis (V-VI).



Owoce skrzydłorzechów to małe orzeszki otoczone
dwoma półkolistymi skrzydełkami. Są one zebrane
po kilkadziesiąt sztuk sztuk w bardzo długie,
zwisające owocostany. Na zdjęciu owocostan
skrzydłorzecha kaukaskiego.

  Drewno

Jasne, dobre jakościowo, nieco podobne do drewna orzecha, jednak miękkie i ustępujące mu pod względem gęstości oraz innych właściwości mechanicznych. Znajduje zastosowanie do produkcji papieru, mebli i oklein.