Ostatnia
modyfikacja:
2013-06-30
Systematyka:
ROŚLINY / NACZYNIOWE / NASIENNE / OKRYTONASIENNE / (ROSOPSIDA) / ORZECHOWCE / ORZECHOWATE
Licznik odwiedzin:
RODZINA
ORZECHOWATE
(JUGLANDACEAE)
ang. WALNUT FAMILY
Zawiera:
niecałe 100 gatunków
w tym rodzimych w Polsce:
0
Rodzaje:
Orzech (Juglans)
Orzesznik (Carya)
Skrzydłorzech (Pterocarya)
...


█ Zapraszam również na swoją nową stronę Rejestr Polskich Drzew Pomnikowych (http://www.rpdp.hostingasp.pl), na której znajdą Państwo najbardziej aktualne dane dotyczące rekordowych drzew w Polsce. Strona ma charakter otwarty - każdy może się zarejestrować i po zalogowaniu dodawać do bazy "swoje" drzewa wraz z ich pomiarami oraz zdjęciami. Bez zalogowania program pracuje w trybie "tylko odczyt" - dodawanie wpisów (także ich modyfikacja i usuwanie) nie jest możliwe, jednak bez przeszkód można przeglądać zgromadzone w bazie dane.

  Systematyka 

Jedyna rodzina rzędu orzechowców (Juglandales). Obejmuje 8 rodzajów, w tym niecałe 100 gatunków.
█ W systemie APG rodzina orzechowatych należy do rzędu bukowców (Fagales) (rząd orzechowców nie istnieje w tym systemie).



  Główni przedstawiciele i ich cechy morfologiczne

Rodzina orzechowatych obejmuje średnie i duże drzewa liściaste, rzadziej krzewy. Są to w większości rośliny tracące liście na zimę. Gatunki należące do rodzaju orzech (Juglans) - głównego przedstawiciela orzechowatych to okazałe, solidnie zbudowane drzewa, które w wielu przypadkach cechują się zaskaującą długowiecznością (osiągają wiek nawet do 500 lat). Orzechy słyną przede wszystkim z wytwarzania dużych i w wielu przypadkach jadalnych owoców - tzw. orzechów włoskich (co ciekawe, w sensie botanicznym nie są to orzechy, a pestkowce). Najbardziej znanym w Polsce przedstawicielem rodziny jest orzech włoski (Juglans regia). To pochodzące z południowo-wschodniej Europy drzewo jest jednym z najważniejszych pod względem przemysłowym drzew świata, hodowanym na ogromną skalę w celu pozyskania owoców. Orzechowate występują w strefach umiarkowanej i subtropikalnej na wielu kontynentach, głównie w obu Amerykach i Azji, rzadziej w Europie i południowej Afryce. W Polsce w stanie naturalnym nie występuje żaden gatunek orzechowatych, natomiast najczęściej uprawiany jest u nas oczywiście orzech włoski. Dużo rzadziej można spotkać niektóre inne gatunki orzecha oraz orzeszniki (Carya). Jednym z bardzo ciekawych, choć niestety rzadko spotykanych w Polsce gatunków należących do rodziny orzechowatych jest sadzony głównie w parkach skrzydłorzech kaukaski (Pterocarya fraxinifolia).

Orzech włoski Skrzydłorzech kaukaski
Najbardziej znanym przedstawicielem orzechowatych w Polsce jest uprawiany tu powszechnie orzech włoski (po lewo).
Znacznie rzadziej można spotkać występującego głównie w parkach skrzydłorzecha kaukaskiego (po prawo).
Liść orzecha szarego

Pąki okryte łuskami (np. orzech) lub bezłuskowe (skrzydłorzech). Liście duże, nieparzystopierzaste, złożone z piłkowanych listków (z wyj. całobrzegich u o. włoskiego) i ustawione skrętolegle (z wyj. rodzajów Alfaroa oraz Oreomunnia), nie posiadają przylistków, po roztarciu często aromatycznie pachną, na zimę opadają. Orzechowate to rośliny jednopienne o kwiatach rozdzielnopłciowych (rzadziej obupłciowych) i wiatropylnych (choć czasami - np. u orzechów - także częściowo owadopylnych). Pojedyncze kwiaty niepozorne - z niezróżnicowanym okwiatem lub pozbawione okwiatu, posiadają promienistą symetrię, męskie są najczęściej zebrane w kotkowate, długie i walcowate, zwisające kwiatostany, żeńskie występują pojedynczo lub w gronach na szczytach pędów (np. orzech) albo w kłosowatych lub kotkowatych kwiatostanach (np. skrzydłorzech). Kwiaty pojawiają się wraz z rozwojem liści lub nieco przed nimi. Owocem jest (niby)pestkowiec (np. orzech, orzesznik) lub oskrzydlony orzeszek (np. skrzydłorzech) posiadający bezbielmowe nasiona. Najbardziej znane są owoce gatunków orzecha, w szczególności orzecha włoskiego - mają one postać dużych, jednonasiennych, kulisto-owalnych pestkowców zbudowanych z trzech koncentrycznych warstw: miękkiej i zielonej zewnętrznej okrywy, zdrewniałej skorupy znajdującej się po środku oraz wewnętrznego, bardzo dużego i u niektórych gatunków jadalnego nasiona (tzw. jądra).



Duże liście orzechowatych są nieparzystopierzaście złożone
(na zdj. liść orzecha szarego).
Skrzydłorzech kaukaski - kwiatostany męskie Owoce orzecha włoskiego Owoce orzesznika gorzkiego Skrzydłorzech kaukaski - owoce
Niepozorne kwiaty męskie
orzechowatych są przeważnie
zebrane w zwisające kotki.
Owocami orzechowatych są duże, pojedyncze pestkowce otoczone miękką okrywą zewnętrzną
lub zebrane w owocostany małe, oskrzydlone orzeszki. Na zdjęciach od lewej:
owoce orzecha włoskiego i orzesznika gorzkiego oraz fragment owocostanu skrzydłorzecha kaukaskiego.