Ostatnia
modyfikacja:
2012-08-06
Systematyka:
ROŚLINY / NACZYNIOWE / NASIENNE / NAGONASIENNE / IGLASTE / SOSNOWCE /
SOSNOWATE / Świerk / pospolity - kłujący - ...
Licznik odwiedzin:
Roślina umiarkowanie światłolubna Roślina preferująca wilgotne gleby Roślina (bardzo) mrozoodporna
GATUNEK
Świerk pospolity
(Picea abies)
ang. Norway Spruce
Gatunek rodzimy
Drzewo iglaste
zimozielone
Pokrój typowy
H: 40-50(60)m
Φ: 1-1.5m
Długość życia:
200-300(500)lat
Tempo wzrostu:
dosyć duże
Biotop:
lasy regla gónego
Kwiaty:
1-p., wiatrop.
IV-V
Dekor.:
pokrój, igły
Świerk pospolity
Grzyby: borowik szlachetny, podgrzybki brunatny, zajączek, złotawy, gołąbki,
muchomory czerwony, jadowity, cytrynowy, twardawy, goryczak żółciowy
Cechy charakterystyczne:
Bardzo wysoki, regularnie (wąsko) stożkowaty pokrój z długim, prostym wierzchołkiem i końcami dolnych gałęzi głównych łukowato wygiętymi w górę.
♦ Kora szarobrunatnoczerwona,
chropowata i płytko spękana
na drobne, odpadające poletka.
Szpilki wyrastające pojedynczo, ciemnozielone, bardzo kłujące,
w przekroju czterokanciaste,
ustawione z góry promieniście, osadzone na małych trzoneczkach.
Długie, zwisające szyszki
w kształcie "cygaro"
(tworzone
przede wszystkim w pobliżu wierzchołka).
 
Ciekawostki:
♦ 63-metrowy świerk pospolity rosnący
na terenie Bośni i Hercegowiny to najwyższe notowane obecnie rodzime drzewo w Europie.
♦ Mierzące po 51.8m dwa świerki pospolite, rosnące odpowiednio w BPN
i w Beskidzie Żywieckim to najwyższe drzewa w Polsce.
♦ W kwietniu 2008 roku naukowcy odkryli w górach zachodniej Szwecji grupę ponad 8000-letnich świerków pospolitych, w tym jeden okaz liczący
aż około 9550 lat!
♦ Każdego roku w Boże Narodzenie
stolica Norwegii - Oslo przesyła
do Londynu, Nowego Jorku i Waszyngtonu symboliczne drzewko świerka pospolitego. Jest to symbol wdzięczności za pomoc, jaką kraje te udzieliły Norwegii w czasie
II wojny światowej.
 

█ Zapraszam również na swoją nową stronę Rejestr Polskich Drzew Pomnikowych (http://www.rpdp.hostingasp.pl), na której znajdą Państwo najbardziej aktualne dane dotyczące rekordowych drzew w Polsce. Strona ma charakter otwarty - każdy może się zarejestrować i po zalogowaniu dodawać do bazy "swoje" drzewa wraz z ich pomiarami oraz zdjęciami. Bez zalogowania program pracuje w trybie "tylko odczyt" - dodawanie wpisów (także ich modyfikacja i usuwanie) nie jest możliwe, jednak bez przeszkód można przeglądać zgromadzone w bazie dane.

Bardzo wysokie, zimozielone drzewo iglaste o wręcz modelowym dla tej grupy, regularnie stożkowatym pokroju określanym mianem "choinki". Świerk pospolity jest uznawany za drugie (po jodle) najwyższe rodzime drzewo europejskie - w sprzyjających warunkach może on osiągać nawet ponad 60m wysokości(!), choć normalnie rzadko przekracza 40m. Długi wierzchołek świerka prawie zawsze jest idealnie prosty, zaś końce jego dolnych konarów łukowato wygięte ku górze. Miłośnicy lasu doskonale wiedzą, że przeciskanie się pomiędzy gęstymi gałęziami świerków nie należy do przyjemności. Powodem są dość krótkie, czterokanciaste w przekroju, sztywne i ostro zakończone, a przez to bardzo kłujące igły tych drzew. Wyrastają one pojedynczo, promieniście otaczając gałązki. Świerk jest jednym z najgęściej ugałęzionych i "uszpilkowanych" drzew. Powoduje to, że jego zwarta korona daje niezwykle głęboki cień, który praktycznie całkowicie eliminuje roślinność runa leśnego. Stojąc pod świerkiem i patrząc w górę nie mamy szans zobaczyć nieba. (Zupełnie inaczej sytuacja wygląda w przypadku sosny czy modrzewia, których gałęzie a także szpilki są rozmieszczone dużo rzadziej i rzucają przyjemny, jasny cień.) Dobrą cechą rozpoznawczą świerka pospolitego są jego zwisające szyszki, których podługowaty kształt przypomina "cygaro". Tworzą się one głównie w okolicach wierzchołka drzewa, a jesienią opadają w całości. Świerki słyną z wyjątkowo płytkiego systemu korzeniowego. Można się o tym przekonać zwłaszcza w górach, gdzie po każdej dużej wichurze drzewa te regularnie stanowią największy udział wśród powalonych drzew.

Świerk pospolity jest jednym z najważniejszych leśnych drzew iglastych Europy. Na obszarach górskich tworzy on rozległe lasy regla górnego (w Tatrach dochodzące do ok. 1500 m.n.p.m.). W Polsce drzewo to zajmuje ogółem około 6% powierzchni leśnej. Cześć tej populacji stanowią sztuczne nasadzenia tworzone w celu pozyskania drewna używanego w budownictwie i do produkcji papieru. Świerk to również bardzo popularne drzewo ozdobne, sadzone w parkach i ogrodach, a ostatnio stosowane też jako zamiennik jodły w roli świątecznej choinki.


  Systematyka 

Jedyny rodzimy i zdecydowanie najczęściej występujący w Polsce gatunek świerka. Krzyżuje się m.in. ze świerkiem syberyjskim (przez niektórych uważanym za podgatunek świerka pospolitego P. abies subsp. obovata) i serbskim. W odróżnieniu od jodły pospolitej, świerk pospolity jest gatunkiem bardzo zmiennym, posiadającym liczone w setkach(!) odmiany i formy. Obok odmian o wzroście normalnycm, takich jak odm. wiciowa 'Viminalis' czy wężowa 'Virgata' istnieje szereg odmian karłowych, np. odm. gwiazdkowata 'Nidiformis' a nawet płożących - np. odm. płożąca 'Procumbens' (dwie ostatnie odmiany nie posiadają pedu przewodniego).



  Więcej...  

  Występowanie

Zasięg. Północna i środkowa Europa, Bałkany. Północna granica występowania świerka pospolitego leży w arktyce, a dokładniej w Norwegii - ok. 70° szerok. geogr., wschodnią natomiast wyznaczają góry Ural, w których dominację przejmuje stopniowo świerk syberyjski (z powodu krzyżowania się obu gatunków granica ta jest w dużym stopniu rozmyta). W Polsce drzewo "dwuzasięgowe", rozpowszechnione w północno-wschodniej (niżowe bory świerkowe) oraz południowej (lasy reglowe) części kraju.

Biotop. Pierwotnie świerk pospolity wchodził w skład lasów iglastych porastających chłodne i wilgotne tereny górskie. Obecnie w wyniku gospodarki leśnej jest rozpowszechniony także w nizinnych lasach iglastych i mieszanych, gdzie rośnie wraz z sosną, brzozą, jodłą i bukiem. W górach dochodzi do wys. 2200 m.n.p.m. (Alpy) i jest praktycznie jedynym składnikiem borów świerkowych porastających piętro regla górnego. W tajdze tworzy lasy mieszane z brzozą i sosną.

Uschnięte świerki Uschnięte świerki
Wadą świerka jest jego duża wrażliwość na zanieczyszczenia powietrza i szkodniki.

Preferencje. Gatunek o dość wysokich wymaganiach (większych niż sosna zwyczajna), preferujący luźne, świeże i wilgotne lub mokre gleby gliniasto-piaszczyste, cienioznośny, nie tolerujący suszy (płytki system korzeniowy), bardzo wrażliwy na zanieczyszczenia środowiska, choroby i szkodniki.

█ Duża wrażliwość świerka na zanieczyszczenia środowiska, w tym szczególnie na kwaśne deszcze, powoduje ostatnio spore straty w drzewostanach tego gatunku. Jeśli dołożyć do tego wymieranie świerków spowodowane trapiącymi je chorobami i szkodnikami, to na wielu obszarach, zwłaszcza górskich, rysuje się obraz prawdziwych spustoszeń. W związku z tym w niektórych regionach Polski (np. w Beskidach) prowadzona jest obecnie na dużą skalę akcja tzw. przebudowy lasów, polegająca na zastępowaniu podatnych na choroby i szkodniki drzewostanów świerkowych drzewostanami bukowymi. Okazuje się zresztą, że do wycinania górskich świerków nawołują z tego powodu ostatnio nawet sami ekologowie! Warto przy tej okazji wspomnieć, że problemy związane z lasami świerkowymi zostały wywołane głównie przez człowieka. I nie chodzi tu tylko o powodowanie zanieczyszczeń, ale także o naruszenie równowagi biologicznej przez sadzenie w przeszłości na wielką skalę lasów świerkowych w miejsce naturalnych lasów mieszanych (jednym z powodów takiego działania była chęć pozyskiwania świerkowego drewna, którego przyrost jest znacznie szybszy niż np. drewna bukowego). Ostatnio obserwuje się na dużą skalę proces obumierania górskich świerków, wywołany chorobami i wrażliwością tych drzew na zanieczyszczenia powietrza.

Długość życia i tempo wzrostu. Drzewo stosunkowo długowieczne, dość szybko rosnące. Przeciętnie dożywa 150-200 lat, ale w sprzyjających warunkach może bez trudu osiągnąć 200-300(500) lat. W młodości rośnie stosunkowo wolno, okres pędzenia przypada pomiędzy 30-50 rokiem życia.
█ Jak za agencją Reuters'a podawał artykuł "Swedish spruce may be world's oldest living tree", w kwietniu 2008 roku naukowcy odkryli w górach zachodniej Szwecji grupę świerków pospolitych liczących około 8000 lat. Są to karłowate okazy przypominające bonsai. Grupa nosi nazwę Old Tjikko. Po dokładnej weryfikacji okazało się, że jedno z drzew jest jeszcze starsze i liczy aż 9550 lat! Oznacza to, że wymienione świerki są jednymi z najstarszych żyjących organizmów świata, niemal dwukrotnie starszymi niż słynne sosny sędziwe rosnące w Ameryce Północnej, w tym ta rekordowa, licząca ponad 5000 lat! Podany wiek nie dotyczy jednak pojedynczych osobników, ale całego organizmu złożonego ze wspólnego systemu korzeniowego oraz tworzonych przez niego kolejnych nadziemnych drzew-klonów. Można więc powiedzieć, że znalezione drzewa to relatywnie młode klony, będące częścią rekordowo starego organizmu. Więcej - patrz dodatek Aktualności.
█ Najstarszy w Polsce świerk pospolity rośnie w Strzelcach Opolskich i liczy ponad 350 lat (patrz także tabele zamieszczone w dodatku Rekordy).

  Zastosowanie

Przede wszystkim niezwykle ważne drzewo leśne, odgrywające wielką rolę w kształtowaniu ogólnego ekosystemu i klimatu. Posiada bardzo duże znaczenie w gospodarce leśnej, jest jednym z gatunków uprawianych na największą skalę w sztucznych nasadzeniach zarówno na terenach swojego naturalnego występowania, jak i w innych częściach świata (introdukcja). W przemyśle drewno świerka służy do pozyskiwania celulozy (produkcja papieru), stanowi cenny surowiec w budownictwie oraz jest używane jako opał. Poza tym świerk pospolity należy do najbardziej popularnych drzew ozdobnych. Jest sadzony głównie w parkach i ogrodach, ceniony m.in. ze względu na zwarty i regularny pokrój oraz bardzo ciemne, zimozielone igły. Idealnie sprawdza się w roli osłony przed wiatrem i kurzem oraz w żywopłotach (dobrze znosi przycinanie). Stosowany zamiennie z jodłą jako drzewko bożonarodzeniowe.

  Pokrój

Bardzo wysokie drzewo iglaste o typowym pokroju. Posiada prosty i widoczny do samego wierzchołka pień oraz symetrycznie (wąsko)stożkowatą, bardzo gęstą koronę z wyprostowanym wierzchołkiem i łukowato wygiętymi w górę końcami dolnych gałęzi.
Rozmiary. Wysokość 40-50(60)m. Średnica pnia 1-1.5m.
█ Świerk pospolity jest uważany za drugie po jodle pospolitej najwyższe rodzime drzewo w Europie. Obecny rekord wysokości należy jednak właśnie do świerka, a nie do jodły. Rekordowy okaz rośnie na terenie Bośni i Hercegowiny (dokładniej w Perucica Virgin Forest Sutjeska National Park) i mierzy 63m wysokości. Więcej informacji na temat rekordowych drzew - patrz dodatek Rekordy.
█ Także najwyższe w Polsce notowane obecnie drzewo to świerk pospolity. Dokładniej, są dwa takie drzewa - oba o rekordowej wysokości równej 51.8m. Pierwsze z nich, odkryte i zmierzone w 2011 r. przez Tomasza Niechodę rośnie na terenie BPN, drugie natomiast jest zlokalizowane w tzw. Worku Raczańskim w Beskidzie Żywieckim, a jego odkrycia dokonał w 2011 r. Marcin Szczotka (pomiar: PG+MSz, 2012, laser). Więcej informacji na ten temat - patrz punkt Wybrane okazy.
█ Najgrubszy świerk w Polsce rośnie na terenie BPN i posiada pień o obwodzie równym 4.84m (φ 1.54m) (TN, 2012).
Szczegóły pokroju. Sylwetka świerka pospolitego to typowa "choinka": z prostego i regularnie walcowatego (tylko u podstawy często deskowato rozszerzonego), widocznego do samego wierzchołka pnia wyrastają prostopadle regularne okółki konarów. Długość konarów zmniejsza się w miarę wzrostu wysokości, co daje typowy dla większości drzew iglastych, symetrycznie stożkowaty kształt korony. Wierzchołek świerków jest prawie zawsze długi i wyprostowany - nigdy się nie zwiesza jak to często ma miejsce np. u modrzewi i cyprysików, nigdy też nie jest wklęsły jak u starych jodeł. Mimo tak dużej wysokości ani pień, ani tym bardziej konary nie osiągają bardzo dużej grubości (osobniki o pniu powyżej 1m średnicy zdarzają się niezmiernie rzadko). Świerki rosnące wysoko w Tatrach wykształcają węższą koronę, co zabezpiecza gałęzie przed złamaniem pod ciężarem długo zalegającego śniegu. Bardzo gęsta korona świerka pozostaje regularnie stożkowata przez całe życie. U młodych drzew zaczyna się ona praktycznie tuż przy ziemi, u starszych zaś ze względu na obumieranie dolnych gałęzi (zwłaszcza u drzew rosnących w zwarciu) - odpowiednio wyżej. Dolne konary przy pniu są skierowane nieco w dół, pośrodku łukowato wygięte, a na końcu sterczą w górę. W miarę wzrostu wysokości konary stają się coraz krótsze, bardziej proste (wygięcie zanika) i coraz stromiej wzniesione.

Pokrój świerka pospolitego przez całe życie
pozostaje regularnie stożkowaty, a jego długi
wierzchołek zawsze jest wyprostowany.
Świerk pospolity jest drugim najwyższym rodzimym drzewem w Europie.
W zwartym drzewostanie może on osiągać ponad 50m wysokości!
Pokrój świerka pospolitego Pokrój świerka pospolitego
Pień świerka pospolitego

  Więcej...  

  Wybrane okazy

█ Jedne z najwyższych świerków w Europie rosną w Puszczy Białowieskiej. Ich wysokość dochodzi tam zwykle do 50m, jednak zdarzają się osobniki jeszcze wyższe. Okaz znaleziony przez Tomasza Niechodę w 2011 roku, mierzący 51.8m jest najwyższym (ex equo ze świerkiem w Beskidzie Żywieckim) notowanym obecnie drzewem w Polsce. Więcej na ten temat - patrz dodatek Puszcza Białowieska oraz strona Drzewa Białowieskiego Parku Narodowego autorstwa T. Niechody i J. Korbela.

Najwyższy świerk pospolity w BPN

Najwyższy świerk pospolity w BPN

Świerki rosnące na terenie Puszczy Białowieskiej to najwyższe drzewa
w Polsce. A najwyższy z tych najwyższych jest pokazany na zdjęciu
(wraz ze swym odkrywcą - Tomaszem Niechodą) okaz, mierzący 51.8m.
Drzewo jest jeszcze w dosyć dobrej kondycji; niepokoić może jedynie
wyraźne przerzedzenie korony, widoczne w okolicach wierzchołka.
Najwyższy świerk pospolity w BPN
Najwyższy świerk pospolity w BPN

█ Białowieskim świerkom wcale nie ustępują pod względem wysokości, a w wielu przypadkach prawdopodobnie nawet je prześcigają świerki rosnące na górskich stokach Beskidu Żywieckiego. Jeden z takich okazów jest przedstawiony na zdjęciach poniżej. Drzewo mierzy 51.8m wysokości, a jego pień ma średnicę równą dokładnie 1m (pomiar: PG+MSz, 2012, laser). Wszystko wskazuje na to, że ten odkryty przez Marcina Szczotkę w 2011 roku świerk jest najwyższym znanym w tej chwili drzewem w Polsce. Zaszczytne miejsce lidera wysokości beskidzki świerk dzierży wraz ze swoim opisanym wyżej białowieskim kolegą. Istnieje jednak uzasadnione podejrzenie, że beskidzkie świerki są wyższe od białowieskich. Po pierwsze dlatego, że świerki te są w o wiele mniejszym stopniu zbadane i pomierzone (w Beskidach brak niestety odpowiednika Tomasza Niechody :-), a więc rekordowy wynik uzyskany po zmierzeniu zaledwie kilkunastu drzew daje wysokie prawdopodobieństwo, że w pobliżu rosną jeszcze wyższe osobniki. Po drugie wśród w/w kilkunastu zmierzonych wysokich świerków aż 3 miały ponad 50m wysokości. Po trzecie wreszcie, podany dla białowieskiego olbrzyma wynik 51.8m jest uzyskany dalmierzem Tomasza Niechody, podczas gdy mój dalmierz dla tego samego drzewa wykazał o 40cm mniejszą wysokość. Tak więc możliwe, że albo dalmierz Tomka nieco zawyża wynik i świerk z BPN ma w rzeczywistości ok. 51.4m, albo też mój dalmierz zaniża wysokość, co z kolei oznaczałoby, że beskidzki świerk mierzy ponad 52m. Tutaj przyjąłem, że oba drzewa mają wysokość podawaną przez głównych autorów ich pomiarów; stąd równe wysokości.

Najwyższy świerk pospolity na stokach Wielkiej Raczy

Białowieskim świerkom nie ustępują pod względem wysokości te beskidzkie.
Pokazany na zdjęciach 51.8m świerk pospolity rosnący w okolicach Wlk. Raczy
w Beskidzie Żywieckim to najwyższe notowane obecnie drzewo w Polsce
(miejsce lidera zajmuje ex equo z rekordzistą gatunku z Puszczy Białowieskiej).
Najwyższy świerk pospolity na stokach Wielkiej Raczy
Najwyższy świerk pospolity na stokach Wielkiej Raczy

  Korzenie

System korzeniowy "talerzowy" - rozległy ale bardzo płytki, mało stabilny.


Znany ze swojego płytkiego systemu korzeniowego świerk pospolity
należy do najczęściej wywracanych przez wiatr drzew.

  Kora

Od różowawobrązowej poprzez sarobrązową do brunatnoszarej, stosunkowo cienka, chropowata i płytko, łuskowato spękana na małe, odpadające poletka, w miejscach uszkodzeń często pokryta białymi naciekami żywicy.
█ Pod korą świerka znajduje się jadalna miazga (fakt wykorzystywany przez szkoły przetrwania). Z igliwia, zalewając go wrzątkiem, można przygotowywać napój bogaty w witaminę C.

/ →→
Kora świerka pospolitego jest płytko spękana
na drobne, łuskowate poletka. Jej odcień
może się zmieniać od różowawobrązowego
do brunatnoszarego.



  Więcej...  

  Pędy i pąki

Młode pędy bruzdowane, żółtawe lub żółtobrązowe, nagie lub nieznacznie owłosione. Przyrosty roczne na końcach pędów gęsto pokryte soczyście jasnozielonymi, miękkimi szpilkami. W sprzyjających warunkach boczne przyrosty mogą osiągać do 30(50)cm długości, a szczytowy - nawet do 80cm. Pąki jajowate, lekko zaostrzone, jasno- do ciemnobrązowych, z cienkimi, przeważnie zaostrzonymi łuskami, boczne podobnej wielkości co wierzchołkowe, odstające od pędu. Łuski z czubka pąków często opadają w postaci "czapeczek".


Gęste przyrosty roczne świerka pospolitego
mają soczyście jaskrawozielony kolor.

  Liście

Szpilkowate, długości 1.5-2.5cm, dość sztywne i szpiczasto zakończone przez co bardzo kłujące, czterokanciaste w przekroju (w przybliżeniu rombowate), ciemnozielone, od spodu z dwoma delikatnymi, biało nakrapianymi paskami, w przeciwieństwie do jodeł szybko opadają po zaszuszeniu (stąd ograniczone zastosowanie świerka jako swiątecznej choinki). Ustawienie: igły wyrastają pojedynczo, od góry ich ustawienie jest promieniste, na spodniej (ocienionej) stronie gałązek - grzebieniaste. Są osadzone na małych, brązowych trzoneczkach, a po opadnięciu zostawiają na gałązce ostrą bliznę (jest to cecha charakterystyczna dla wszystkich świerków). Okres występowania: cały rok (roślina zimozielona). Trwałość igieł 5-7 lat (w górach 10-12 lat).

/ →→
Czworoboczne w przekroju, bardzo kłujące igły świerka pospolitego
są pojedyncze i najczęściej promieniście otaczają gałązki.
Jak u wszystkich świerków, są one umieszczone na trzoneczkach.
W młodości igły mają bardzo jaskrawy, jasnozielony kolor,
z czasem stają się zielone do ciemnozielonych.

  Kwiaty

Rozdzielnopłciowe, rozmieszczone jednopiennie, wiatropylne, zebrane w szyszeczki. Męskie szyszeczki wzniesione, początkowo jajowate i małe - długości 1-1.5cm, różowoczerwone, z czasem wydłużają się i stają żółtawe. Są rozmieszczone w obrębie całej korony, po uwolnieniu pyłku rozpadają się. Żeńskie szyszeczki wyprostowane w górę na końcach pędów, podługowate, potem stożkowate, większe od męskich - długości 2-4(5)cm, karminowoczerwone, tworzą się masowo tylko w górnej częsci korony, są trwałe (przekształcają się w zwisające szyszki). Okres kwitnienia: IV-V. Męskie kwiatostany zakwitają w drugiej połowie kwietnia, żeńskie - w pierwszej połowie maja.


Męskie szyszeczki świerka pospolitego
są niewielkie, a ich kolor jest żółtawy.

→→
Podługowate lub stożkowate, stojące
na końcach pędów szyszeczki żeńskie
mają karminowoczerwony kolor.

  Owoce i nasiona

Drzewo nie tworzy owoców (roślina nagonasienna). Szyszki zwisające na końcach gałązek, o cylindrycznym kształcie przypominającym "cygaro", duże - długości 10-16(18)cm, jasnobrązowe. Są tworzone głównie w okolicach wierzchołka drzewa, ale też częściowo na niższych gałęziach. Łuski nasienne o równych brzegach, dość cienkie, przylegające. Nasiona brunatne do czarnych, długości 2-5mm, otoczone podłużnymi skrzydełkami długości 1-2cm, stanowią cenny pokarm dla wielu zwierząt leśnych. Okres dojrzewania nasion: nasiona dojrzewają jesienią następnego roku po wytworzeniu szyszek, wypadają kolejnej wiosny. Szyszki opadają w całości.


Młode szyszki są zabarwione na żółtozielono.

→→
Duże, jasnobrązowe szyszki świerka pospolitego
kształtem przypominają "cygaro".

  Drewno

Jasnożółtawe, silnie połyskujące (różnica w stosunku do podobnego drewna jodły), biel i twardziel możliwe do makroskopowego odróżnienia tylko w stanie wilgotnym (biel jest wówczas ciemniejszy, bo bardziej wilgotny), słoje znacznie mniej wyraźnie niż u sosny czy modrzewia, za to dobrze widoczne przewody żywiczne (na poprzecznym przekroju mają one postać małych, jasnych, błyszczących punkcików), drewno zawiera przeważnie dużą ilość pęcherzy żywicznych (przyjemnie pachnie żywicą). Pod względem parametrów technicznych drewno świerka ustępuje nieco sosnowemu, jest średnio trwałe (w stanie suchym wytrzymuje wprawdzie do 800 lat, ale na wolnym powietrzu już tylko 70 lat), lekkie (0.45-0.5 kg/dm3) i miękkie, łatwo łupliwe, zawiera liczne sęki, w trakcie suszenia często pęka, barwi się dobrze, ale źle poleruje. W przemyśle drewno świerka pospolitego ma duże znaczenie, jest wykorzystywane w budownictwie i stolarce (deski podłogowe, schody, płyty wiórowe i pilśniowe), w przemyśle papierniczym (z powodu długich, cienkich i silnych cewek dostarcza bardzo dobrej jakościowo celulozy) oraz używane jako opał.
█ Cenną właściwością drewna świerkowego jest trzeszczenie przy dużym przeciążeniu. Jest to cecha wykorzystywana m.in. kopalniach, stanowiąca ostrzeżenie przed grożącym zawaleniem konstrukcji.

Przekrój pnia świerka pospolitego Przekrój pnia świerka pospolitego Drewno świerka pospolitego
Drewno świerka pospolitego ma duże
znaczenie w przemyśle drzewnym.
Jego kolor jest jasnożółty, a biel
i twardziel są łatwe do rozróżnienia
jedynie w stanie wilgotnym ().



Galasy na gałęzi świerka pospolitego
Rozwijające się galasy na gałęzi świerka pospolitego.

  Inne informacje

Uwaga! Należy bezwzględnie unikać sadzenia blisko siebie świerków i modrzewi. Jest to związane z chorobą powodowaną przez pasożyta zwanego ochojnikiem świerkowo-modrzewiowym (syn. smerkun szyszniak). Ten niewielki, zaliczany do mszyc owad w różnych fazach swojego rozwoju żeruje na przemian na świerku i modrzewiu. Najbardziej skutecznym zabezpieczeniem przed nim jest sadzenie modrzewi i świerków możliwie daleko od siebie. Jeśli jednak drzewa zostały już zaatakowane (objawy to pojawiające się na gałęziach zgrubienia - tzw. galasy, w których rozwijają się pasożytujące larwy smerkuna), należy bezwzględnie niszczyć poprzez palenie wszystkie zainfekowane gałęzie (głównie na świerkach). Ponadto można użyć preparatów chemicznych, takich jak Promanal 60 EC - 2,0% (opryskiwanie przed rozwijaniem się pąków), Fastac 10 EC - 0,015% (w trakcie rozwijania się pąków i igieł) oraz Orthene 75 SP - 0,1% (w okresie letniej wegetacji).

█ Świerk pospolity wykazuje tendencję do zakwaszania gleby, a ponadto bardzo silnie zacienia dno lasu. Gęsta korona powoduje też docieranie do podłoża mniejszej ilości wody z opadów. Cechy te powodują, że w gęstych i ciemnych borach świerkowych warstwa runa leśnego i podszytu jest wyjątkowo uboga. Późniejsza uprawa drzew liściastych w miejscu, w którym uprzednio rosły świerki może być znacznie utrudniona.